AKIP Venture ไม่ได้ให้บริการจดทะเบียนพาณิชย์ เราให้บริการด้านทรัพย์สินทางปัญญาเท่านั้น เช่น สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า และลิขสิทธิ์ บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้และช่วยให้แยกความต่างของการจดทะเบียนแต่ละประเภทได้ถูกต้อง
เปิดร้านใหม่ ขายของออนไลน์ หรือตั้งกิจการจากงานวิจัย หลายคนมักเจอคำถามว่าต้องจดอะไรบ้าง ทะเบียนพาณิชย์ ทะเบียนบริษัท หรือเครื่องหมายการค้า ทั้งสามอย่างดูใกล้กัน แต่ทำหน้าที่ต่างกันมาก บทความนี้จะอธิบายว่า ทะเบียนพาณิชย์ คืออะไร ใครต้องจด จดอย่างไร และเพราะเหตุใดการจดทะเบียนพาณิชย์จึงไม่ได้ปกป้องชื่อแบรนด์ของคุณ
ทะเบียนพาณิชย์ คืออะไร?
ทะเบียนพาณิชย์ หรือที่เรียกกันว่า “จดทะเบียนการค้า” คือการแจ้งขึ้นทะเบียนผู้ประกอบกิจการกับ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) กระทรวงพาณิชย์ ตาม พ.ร.บ.ทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499
เมื่อจดแล้วจะได้ใบทะเบียนพาณิชย์ ใช้เป็นหลักฐานว่ากิจการมีตัวตนและตรวจสอบได้ เหมาะกับการเปิดบัญชีธนาคาร ขอสินเชื่อ หรือสมัครขายบนแพลตฟอร์มต่าง ๆ ตามข้อมูลของธนาคารกสิกรไทย ต้องยื่นจดภายใน 30 วัน นับจากวันเริ่มกิจการ ค่าธรรมเนียม 50 บาท
ใครต้องจดทะเบียนพาณิชย์ และใครได้รับยกเว้น
กลุ่มที่ต้องจด
- บุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วนสามัญ และนิติบุคคลต่างประเทศที่ตั้งสาขาในไทย ซึ่งประกอบกิจการตามที่กฎหมายกำหนด
- ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล ห้างหุ้นส่วนจำกัด บริษัทจำกัด และบริษัทมหาชนจำกัด
- ผู้ค้าออนไลน์ ไม่ว่าจะขายผ่านเว็บไซต์ โซเชียลมีเดีย หรือตลาดกลางอย่าง Shopee หรือ Lazada ต้องจด “ทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์” ตามประกาศกระทรวงพาณิชย์ (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2553
กลุ่มที่ได้รับยกเว้น
- การค้าเร่หรือแผงลอย
- กิจการเพื่อการบำรุงศาสนาหรือการกุศล
- กิจการของนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นโดย พ.ร.บ. หรือ พ.ร.ฎ.
- กิจการของกระทรวง ทบวง กรม
- กิจการของมูลนิธิ สมาคม สหกรณ์
- กิจการของกลุ่มเกษตรกร (ที่จดตาม ปว.141)
สำหรับมหาวิทยาลัยและหน่วยงานรัฐ: กิจการของส่วนราชการอยู่ในกลุ่มยกเว้น แต่หากตั้งบริษัทหรือกิจการเชิงพาณิชย์แยกออกมา เช่น บริษัท spin-off จากงานวิจัย ควรตรวจสอบสถานะกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเป็นรายกรณี
ขั้นตอนการจดทะเบียนพาณิชย์
จดทะเบียนพาณิชย์ออฟไลน์
- เตรียมเอกสารให้ครบ (ดูหัวข้อถัดไป)
- ยื่นคำขอที่หน่วยงานรับจดตามที่ตั้งกิจการ เช่น สำนักงานเขต (กรุงเทพฯ) สำนักงานพัฒนาธุรกิจการค้าจังหวัด เทศบาล หรือ อบต.
- ชำระค่าธรรมเนียม และรอเจ้าหน้าที่ตรวจเอกสาร
- รับใบทะเบียนพาณิชย์ และติดแสดงในสถานประกอบการ
จดทะเบียนพาณิชย์ออนไลน์
- เข้าเว็บไซต์กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (dbd.go.th) และเลือกระบบจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์
- กรอกข้อมูลผู้ประกอบการและกิจการ พร้อมแนบเอกสาร
- ชำระค่าธรรมเนียม และรอเจ้าหน้าที่ตรวจสอบ
- ร้านค้าออนไลน์ที่ผ่านการจดทะเบียนจะได้รับเครื่องหมาย DBD Registered ไว้แสดงบนเว็บไซต์ ช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ลูกค้า
ขั้นตอนและค่าธรรมเนียมอาจเปลี่ยนแปลงได้ ควรตรวจสอบกับ DBD หรือหน่วยงานที่รับจดก่อนยื่นทุกครั้ง
เอกสารที่ต้องเตรียม
| เอกสาร | หมายเหตุ |
| แบบคำขอจดทะเบียนพาณิชย์ | ดาวน์โหลดได้จากเว็บไซต์ DBD |
| สำเนาบัตรประชาชนเจ้าของกิจการ | กรณีบุคคลธรรมดา |
| สำเนาทะเบียนบ้านเจ้าของกิจการ | กรณีบุคคลธรรมดา |
| แผนที่ตั้งกิจการ | ระบุสถานที่ประกอบการ |
| เอกสารประกอบการจดพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ | เฉพาะร้านค้าออนไลน์ |
| หนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่ + สำเนาทะเบียนบ้านเจ้าของสถานที่ หรือสัญญาเช่า | กรณีไม่ได้เป็นเจ้าของสถานที่ |
กรณีนิติบุคคลจะมีเอกสารเพิ่มเติม เช่น หนังสือรับรองนิติบุคคล ควรสอบถามหน่วยงานที่รับจดล่วงหน้า
จดทะเบียนพาณิชย์ vs จดทะเบียนบริษัท vs จดเครื่องหมายการค้า ต่างกันอย่างไร?
ทั้งสามอย่างมักถูกเข้าใจว่าเป็นเรื่องเดียวกัน แต่แต่ละอย่างมีวัตถุประสงค์และหน่วยงานดูแลแตกต่างกัน
- จดทะเบียนพาณิชย์ คือการขึ้นทะเบียนผู้ประกอบกิจการกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เพื่อยืนยันว่าผู้ประกอบการมีตัวตนและตรวจสอบได้ ไม่ได้ทำให้เกิดนิติบุคคลใหม่ และไม่ได้ให้สิทธิในชื่อแบรนด์
- จดทะเบียนบริษัท คือการจัดตั้งนิติบุคคลกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเช่นกัน บริษัทจึงแยกจากตัวเจ้าของในทางกฎหมาย ความรับผิดชอบของนิติบุคคลจึงแยกจากเจ้าของ
- จดเครื่องหมายการค้า คือการขอรับความคุ้มครองชื่อหรือโลโก้ที่ใช้กับสินค้าหรือบริการ โดยยื่นจดทะเบียนกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา เมื่อจดทะเบียนแล้วเจ้าของมีสิทธิแต่เพียงผู้เดียวในเครื่องหมายนั้นตามที่ยื่นจดทะเบียนและจำพวกสินค้าหรือบริการที่ระบุ
พูดง่าย ๆ ทะเบียนพาณิชย์และทะเบียนบริษัทตอบคำถามว่า “ใครคือผู้ประกอบการ” ส่วนจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าตอบคำถามว่า “ใครเป็นเจ้าของชื่อและโลโก้นี้”
จดทะเบียนพาณิชย์แล้ว ชื่อแบรนด์ได้รับการคุ้มครองหรือไม่?
ไม่ได้รับการคุ้มครองในฐานะเครื่องหมายการค้า
ทะเบียนพาณิชย์เป็นเพียงการขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ ไม่ได้ให้สิทธิแต่เพียงผู้เดียวในชื่อร้านหรือแบรนด์ หากมีผู้อื่นนำชื่อที่เหมือนหรือคล้ายกันไปจดเป็นเครื่องหมายการค้าก่อน คุณอาจถูกโต้แย้งสิทธิหรือต้องเปลี่ยนชื่อ แม้จะใช้ชื่อนั้นมาก่อนก็ตาม
สิ่งที่ปกป้องแบรนด์ได้จริงคือการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้ากับกรมทรัพย์สินทางปัญญา เมื่อจดแล้วเจ้าของมีสิทธิฟ้องร้องและเรียกค่าสินไหมทดแทนเมื่อมีการละเมิด (พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 มาตรา 46) อย่างไรก็ตาม ชื่อที่เป็นคำสามัญหรือบอกลักษณะสินค้าโดยตรง อาจจดได้ยากหรือต้องสละสิทธิบางส่วน จึงควรตรวจสอบความพร้อมของเครื่องหมายก่อนยื่น
สรุปทะเบียนพาณิชย์ คืออะไร?
- ทะเบียนพาณิชย์ คือ การขึ้นทะเบียนผู้ประกอบกิจการกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ยื่นภายใน 30 วันนับจากเริ่มกิจการ
- ผู้ค้าออนไลน์ส่วนใหญ่เข้าข่ายต้องจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์
- มีกลุ่มยกเว้น เช่น แผงลอย กิจการของส่วนราชการ มูลนิธิ สมาคม สหกรณ์
- ทะเบียนพาณิชย์ไม่ได้คุ้มครองชื่อแบรนด์ ต้องจดเครื่องหมายการค้าแยกต่างหาก
ปรึกษาเรื่องทรัพย์สินทางปัญญากับ AKIP Venture
- โทร: 06-5989-9815
- LINE: @akipventure
- อีเมล: contact.akip@gmail.com
คำถามที่พบบ่อย (FAQs) เกี่ยวกับทะเบียนพาณิชย์
Q: ขายของออนไลน์รายได้น้อยต้องจดไหม?
A: ตามประกาศกระทรวงพาณิชย์ ผู้ขายสินค้าหรือบริการผ่านอินเทอร์เน็ตและโซเชียลมีเดียเข้าข่ายต้องจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ควรตรวจสอบเงื่อนไขล่าสุดกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
Q: หากไม่จดทะเบียนพาณิชย์จะเป็นอย่างไร?
A: เป็นการฝ่าฝืนกฎหมายที่มีโทษปรับ และอาจมีข้อจำกัดในการทำธุรกรรม เช่น ขอสินเชื่อหรือเข้าร่วมบางแพลตฟอร์ม
Q: จดทะเบียนพาณิชย์มีค่าธรรมเนียมเท่าไร?
A: ตามข้อมูลที่เผยแพร่ ค่าธรรมเนียมจดตั้งใหม่ 50 บาท ควรยืนยันอัตราปัจจุบันกับหน่วยงานที่รับจด
Q: AKIP Venture รับจดทะเบียนพาณิชย์ไหม?
A: AKIP Venture ไม่ได้ให้บริการจดทะเบียนพาณิชย์ โดยให้บริการเฉพาะด้านทรัพย์สินทางปัญญา เช่น สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ และอื่น ๆ
Q: จดทะเบียนพาณิชย์แล้ว ต้องจดเครื่องหมายการค้าอีกไหม?
A: หากต้องการสิทธิป้องกันผู้อื่นใช้ชื่อหรือโลโก้ที่เหมือนหรือคล้าย ต้องจดเครื่องหมายการค้าแยกต่างหาก
